Kıbrıs’ta çözüm için kritik bir dönemece gelindiği şu dönemde Türkiye diplomatik girişimlerini hızlandırdı. İlk olarak geçen hafta AB Bakanı ve Başmüzakereci Egemen Bağış KKTC için “Tayvan modeli”ni önermişti. Bu teklife göre, Avrupa ülkelerinin havayolu şirketlerinin Ercan’a uçması karşılığında Türkiye limanlarını Rumlara açacaktı.

İkinci adım ise Rumlara yönelik oldu. Rum Fileleftheros gazetesi, Türkiye’nin Kıbrıs’taki mülkiyet sorununun tazminatlar veya iade yoluyla çözülmesi yerine, Kıbrıslı Rumlara Türkiye’den su getirilmesi önerisini gündeme getirdiğini yazdı. Gazete haberinde, Türk diplomatların son günlerde, yabancı devlet adamlarıyla temasları sırasında bu öneriyi diel getirdiğini öne sürdü. Habere göre, Kasım başlarında İstanbul’daki Fener Rum Patrikhanesini ziyaret eden ABD’deki Yunan derneklerinden “APEHA” yetkilileri, “Dışişleri Bakanlığı Kıbrıs Sorumlusu Kerim Uras”la görüştü ve su konusu gündeme geldi. Kerim Uras’ın Yunan heyetine, Türkiye’nin KKTC’deki su sorununu çözmek için KKTC’ye borularla su götüreceğini, aynı yöntemin çok uzun yıllar Kıbrıslı Rumların da su sorununa, KKTC’de bulunan ve “Türkiye tarafından tazmin edilecek” Kıbrıslı Rumların taşınmazları karşılığında çözüm teşkil edebileceğini söylediği ileri sürüldü.

‘Eroğlu da önerdi’

Haberde ayrıca, KKTC Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu’nun da 30-31 Ekim’de New York yakınlarında Long Island’da yapılan üçlü görüşme öncesinde, müzakerelerde sunduğu bir belgede Türkiye’den su getirilmesi konusuna değindiğini ve mülkiyet konusunu açıkça ifade etmese de Kıbrıs’taki zorlu konulara çözüm olabileceğini belirttiği savunuldu.

Bedava verilmeyecek

VATAN’a bilgi veren Dışişleri kaynakları, “Su-tazminat ilişkisi hakkında bazı fikirler söylendiği doğru, ama bedava su vermekten bahsedilmedi. Malların tazmini ve iki kesimliliği pekiştirilerek kimseyi rahatsız etmeden mülkiyeti çözmekten bunun için de suyu kullanmaktan bahsedildi” dedi.

100 milyon $ ödendi

KKTC’nin mülkiyet sorunun çözümü için kurduğu “Taşınmaz Mal Komisyonu” bugüne kadar Rumların yaklaşık 100 başvurusunu karara bağladı. Bu başvurular için 100 milyon dolar tazminat ödendi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin “çözüm yolu” kabul ettiği komisyonda daha 600’den fazla başvuru bulunuyor. Rum tarafı KKTC’deki Rum malları 3.5-4 milyar euro değerinde olduğunu öne sürüyor.

Sorunu çözmeye yetmez

Su konusu elbette adada çözüm için önemli bir yer tutacaktır. Ancak toprak ve mülkiyet dosyaları çok çetrefilli bir konu ve müzakereler bu noktada tıkanıyor. Bu durum göz önünde tutulursa bu iki dosyayı bedava suyla halletmek pek mümkün görünmüyor. Bu teklifi çözüm çabalarını hızlandırmak adına “Türkiye’nin bir jesti” olarak niteleyebiliriz. İçinden geçilen bu nazik dönemde çözüme yönelik teklifler her zaman bir iyi niyet ifadesidir. Teklif edilen suyun Rum Kesimi’ne değil yeni kurulacak federal devlete verileceğini de gözden kaçırmamak lazım.( Cengiz AKTAR ANALİZ )