CEVAP l Över kanseri genellikle 50 yaşından sonra ortaya çıkar. Çoğunlukla belirti vermez. Bazen şişkinlik, gaz, bel ağrısı gibi pek önemsenmeyen belirtilerle seyredebilir. Hastalar genellikle bize geç evrede (evre 3) gelir. Ancak sizin tümörünüz erken yakalanmış, bu nedenle şanslısınız. Tümör evre lC'de ise 6 kür kemoterapi verilir. Kemoterapi sonrasında sıkı kontrol altında olun. 3 ayda bir cal2 5 tümör marker'ını yaptırın.
Yumurtalık kanserinde cal9 9, ca72 4'ün de yükselebileceği aklınızdan çıkarmayın.
Bazen bütün tetkiklere, radyolojik yaklaşımlara rağmen tümör markerları yükselebilir. Tümör markerları yavaş yavaş artıyorsa çok dikkatli olmak gerekir.
Çünkü belli bir seviyeye ulaştığında tümör ortaya çıkacaktır. Kademeli yüksekliklerde PET dahil bütün tetkikler belli aralıklarla yapılmalı. Bu arada, bazı üniversite hastanelerinde kemoterapi bittikten sonra second look (ikinci bakış) dediğimiz bir ameliyat uygulanır.
Tümörün kalıp kalmadığını gösteren bu operasyon PET, MR gibi yöntemlerden daha üstün. Ameliyat sırasında ufak .bir tümöre rastlanırsa intraperitonel (karın içine kemoterapi ilacı konulması) tedavisi yapılır. Bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için önerilerim şunlar:
¦ Kemoterapi sırasında böbreğe toksik ilaçlar kullanüdığından her gün en az 2 litre sıvı alın. Kekik ve maydanoz tüketmek de böbrekleri temizlemeye yardımcı olur.
¦ Kemoterapi gördünüz sürece haftada 1-2 kez kırmızı et yiyin. Proteinden zengin gıdaları alın. Bazı çalışmalarda över kanseri hastalarına yurnurtanın sarısı önerilmiyor ancak yumurtanın beyazım istediğiniz kadar tüketebilirsiniz.
¦ Kemoterapi sırasında immün sisteminizi güçlü tutacak çörek otu keten tohumu gibi gıdalardan faydalanın. Ayrıca zerdeçal, zencefil, kimyon, Arnavut biberi tüketin.
M Her gün 1 porsiyon ete karşılık 5-7 porsiyon sebze meyve yiyin. Sebzeleri buharda tüketin.
¦ Kemoterapi sırasında pazı, ıspanak, semizotu gibi sebzeleri bol yiyin.
m Kara erik, kara kayısı, karadut, kara erik ve hurmayı bol tüketin. Bu gıdalar anemiyi önlemeye yardımcı olacaktır.
m Trans yağ ihtiva eden katı yağlardan kaçmm. Zeytinyağı, soya yağı, fındık yağı ve kanola yağım tercih edin.
¦ Kilolu değilseniz günde 1 bardak havuç ve 2 bardak domates suyu için.
Domateste ve havuçta bulunan beta karotenin immün sistemini güçlendirdiği son çalışmalarda gösterildi.
¦ Papatya, zencefil, rezene, anason çayı ve karadut şurubu için. Bunlar kemoterapinin neden olacağı bağırsak rahatsızlıklarına, bulantıya ve hazımsızlığa iyi gelecektir.
¦ Isırgan çayı içebileceğiniz gibi ısırganı haşlayıp bol sarımsaklı yoğurtla yiyebilirsiniz.
B Günde yarım kilo yoğurt yiyin ya da ayran için.
¦ Balık kemoterapi sırasında en önemli gıdalardan biri. Haftada en az 2 kez sofranızda balığa yer açm.
¦ Kemoterapi sırasında idrar problemleriniz varsa kabak çekirdeğini kavurun ve her gün 2 avuç yiyin.
¦ Hızla kilo almamak için spor yapm.
¦ Aşırı yorgunluktan uzak durun.
M Gece uykularınızın düzenli olmasına özen gösterin.
H Karaciğerinizi korumak için milt thistle (devedikeni sütü kapsülü), astragalus hapı kullanabilirsiniz. Bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için de doktor tavsiyesiyle belli aralıklarla selenyum, E vitamini almanızda yarar var.
Emzirmek meme kanseri riskini yok ediyor mu?
Emziren annelerde meme kanseri riski tamamen ortadan kalkıyor mu?

CEVAP: Hayır, 30 yaşmdan önce doğum yapmak ve emzirmek meme kanserini riskini azaltır ama tamamen ortadan kaldırmaz. Araştırmalar, emziren annelerde meme kanseri görülme oranının diğer annelere göre son derece düşük olduğunu gösteriyor. Emziren annelerde rahim ve yumurtalık kanseri riski de daha az. Meme kanseri riskini azaltmak için alınması gereken önlemler şunlar:
¦ Alkolü sınırlandırın.
¦ Sağlıklı kiloya ulaşın.
¦ Düzenli egzersiz yapm.
¦ Her gün 5 porsiyon sebze-meyve yiyin.
¦ Diyetinizdeki yağları azaltın.
¦ Ailenizde meme kanseri öyküsü varsa doğum kontrol hapı kullanmayın.
¦ Böcek ilaçları kullanırken yakın temastan kaçının. Özellikle ilaçlar, sıktığınızda içinize çekmemeye özen gösterin. Yine sebze ve meyveleri tarım ve böcek ilaçlarından arındırmak için çok iyi yıkayın ve yarım saat sirkeli suda bekletin.
¦ 40 yaşından sonra düzenli kontrollere başlayan. Ailesinde meme kanseri öyküsü olanlar kontrollere daha erken başlamalı.
İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Müdürü PROF. DR. ERKAN TOPUZ