Ünite 1
MALİYET MUHASEBESİNDE KAVRAMLAR
► Maliyet Muhasebesi : Üretim işletmelerinde kullanılan mamüllerin maliyetinin hesaplandığı, bununla birlikte planlama ve karar almaya yardımcı olan, yönetim kararlarına dayanak oluşturan bir muhasebe sistemidir.
Geniş Anlamda Maliyet : Elde edilecek bir mal ve hizmet karşılığında yapılacak harcamaların toplamıdır.
Dar Anlamda Maliyet : Üretim aşamasında tüketilen girdilerin toplam değerleridir.
► Gider : Satın alınan veya üretilen mal ve hizmetlerin kullanılması yada satılmasıyla maliyet giderlerine dönüşür.
► Tükenmemiş Maliyet : İşletmenin gelecekte de gelir yaratan varlıklarıdır.
Örnek, stoklar, duran varlıklar, peşin ödenmiş giderler.
► Tükenmiş Maliyet : Varlık niteliğini kaybederek dönemin gelirinden düşülen maliyetlerdir. Örnek, satılan malın maliyeti, dönemin kırtasiye ve stok giderleri.
► Gider Tanıma Kuralları
a-) Sebep Sonuç İlişkisi : Maliyetler yarattıkları gelirlere karşı giderleştirilir. Maliyetin gidere dönüştürülmesini sağlayan kuraldır. Örneğin, Satılan malın maliyeti
b-) Sistematik Dağılım : Birden fazla dönemde faydalanılan bir malın maliyeti, dönemler itibariyle dağıtılır. Örneğin, Amortisman dağıtımı
c-) Giderin Hemen Tanınması : Gelecek dönemde yarar sağlamayan maliyetler cari dönemin gideri olarak tanımlanır. Örneğin, Satış ve yönetim giderleri.
► MALİYET MUHASEBESİNİN AMAÇLARI
a-) Mamüllerin birim maliyetini hesaplamak
b-) Yönetim kararlarına dayanak oluşturmak
c-) Planlama ve kontrol
d-) Başarı, değerleme, aracı olarak kullanılır
(200 3 Büt. Sın) Bölüm yöneticilerinin finansal sonuçlardaki payı ve sorumluluğu soruldu.
► (20 03 ara sınav) Muhasebede, maliyet ilkesinin temelini ilk kayıt ve gelirin gerçekleşmesi kuralları oluşturur.
► YÖNETİM BİLGİ SİSTEMİNİN ÖĞELERİ
1-) Satın alma bilgi sistemi
2-) Üretim bilgi sistemi (200 3 final sorusu)
3-) Muhasebe bilgi sistemi
4-) Pazarlama bilgi sistemi
►MALİYET MUHASEBESİ İLE FİNANSAL MUHASEBE ARASINDAKİ FARKLAR
Finansal Muhasebe Maliyet Muhasebesi
İç ve dış gruplara bilgi verir İç gruplara bilgi verir
Tutarlar kesindir Tutarlar tahmini de olabilir
Para temel ölçü birimidir Para dışı öğelerde kullanılır
Kayıtlar muhasebe ilkelerine göre yapılır Yönetim için yararlılık ve beklentiler önemlidir
Bütün işletmeler finansal muhasebe tutmak zorundadır Sadece üretim yapan işletmeler tutar
► MALİYET SİSTEMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
1-) İşletmenin faaliyet konusu
2-) Kullanılan teknoloji
►3-) Yönetimin beklentileri
4-) Üretim politikaları
► MALİYET SİSTEMLERİ
1-) Kullanılan tutarların gerçek ve tahmini olmasına göre ayrım
a-) Fiili maliyet sistemi: Gerçekleşmiş tutarlara dayanır. Uygulamadaki en yaygın sistemdir.
b-) İleriye Dönük maliyet sistemi: Tahmini tutarlara dayanır. Planlama ve kontrol aracı olarak kullanılır
- Standart maliyet sistemi: Bilimsel esaslara dayanılarak yapılan maliyet sistemidir.
- Tahmini maliyet sistemi: Geçmiş dönemlere dayanılarak yapılan maliyet sistemidir.
Standart > Fiili = Olumlu Sapma
Standart < Fiili = Olumsuz Sapma
300 - 250 = 50 ( fazla yükleme ) Olumlu Sapma
300 - 350 = 100 ( eksik yükleme ) Olumsuz Sapma
► Ortaya çıkan fark (sapma) FARK HESAPLARINDA izlenir.
Olumsuz sapma fark hesaplarının borç tarafında yer alır.
Olumlu sapma fark hesaplarının alacağında yer alır.
2-) Birim maliyetin hesaplanma yöntemine göre ayrım
a-) Safha maliyet sistemi: Birbirlerini izleyen üretim safhalarında sürekli ve aynı mamülü üreten işletmelerin kullandığı maliyet sistemidir.
b-) Sipariş maliyet sistemi: Üretilen her birimin maliyetinin ayrı ayrı hesaplandığı maliyet sistemidir. Genellikle ileri teknoloji gerektiren, maliyetli (makine, gemi vb.) mamüllerin üretiminde tercih edilir.
Mamül Maliyet = Direkt Hammadde + Direkt İşçilik + Genel İmalat Maliyeti
3-) Mamül maliyetinin tümünü veya bir kısmını içermesine göre ayrılır.
a-) Tam Maliyet Sistemi
b-) Değişken Maliyet Sistemi
Mamül maliyetinin tümünü içeren maliyet sistemi “tam maliyet sistemi”dir. Mamül maliyetinin bir kısmını içeren maliyet sistemi “değişken maliyet sistemi”dir.
► BİR MAMÜLÜN MALİYETİNİ OLUŞTURAN ÖĞELER
Direkt İlk Madde ve Malzeme
Direkt İşçilik
Genel İmalat Maliyeti Sabit Maliyet
Değişken Maliyet
►Direk İlk Madde ve Malzeme: İşletmenin üretimde kullanacağı işçilik uygulanmamış, işlenmemiş maldır.
►Direk İşçilik: Hammeddeyi işleyen, hammadde ile işçiliği birleştirerek mamül eden emektir. Direkt işçilik deyince akla ustabaşı vb. gelmemelidir. Bu grubu makine başında emek harcayan kişilerin emeği girer. Ustabaşının işi gözlem ve denetim olduğundan bu yönetime girer ve Genel İmalat Maliyetinde izlenir.
►Genel İmalat Maliyeti: Direkt İlk Madde ve Malzeme ve Direkt İşçilik dışında kalan tüm giderlerdir.
İkiye ayrılır…
a-) Sabit Maliyet: Üretim maliyetlerinden etkilenmeyen yani üretim hacmi ile artıp azalmayan maliyettir. (Örneğin kira gideri)
b-) Kısmi Maliyet: Üretim hacmiyle birlikte azalıp artan maliyettir. (Örneğin kullanılan hammadde, elektrik giderleri)
►Tam Maliyet Sistemiirekt İlk Madde Malz. + Direkt İşçilik + Genel İmalat Maliyeti (SABİT+DEĞİŞKEN)
►Kısmi Maliyet Sistemi: İki grupta inceliyoruz…
- Değişken Maliyet Sistemi:
Direkt İlk Madde Malz. + Direkt İşçilik + Genel İmalat Maliyeti ( DEĞİŞKEN )
- Direkt Maliyet Sistemi (Primer):
Direkt İlk Madde Malz. + Direkt İşçilik
Örneğin… X üretim işletmesine ilişkin bilgiler Aralık ayı itibari ile aşağıdaki gibidir;
Üretimde kullanılan ilk mad. malz. = 850,000,000
Direkt işçilik = 100,000,000
Gen. İm. Mal. ( Sabit ) = 300,000,000
Gen. İm. Mal. ( Değişken ) = 100,000,000
a-) Yukarıdaki bilgilere göre TAM MALİYET SİSTEMİ’ni kullanan bir işletmede mamülün maliyeti ne kadardır?
Üretimde kullanılan ilk mad. malz. = 850,000,000
Direkt işçilik = 100,000,000
Gen. İm. Mal. ( Sabit ) = 300,000,000
Gen. İm. Mal. ( Değişken ) = + 100,000,000
1,350,000,000
b-) Yukarıdaki bilgilere göre DEĞİŞKEN MALİYET SİSTEMİ’ni kullanan bir işletmede mamülün maliyeti ne kadardır?
Üretimde kullanılan ilk mad. malz. = 850,000,000
Direkt işçilik = 100,000,000
Gen. İm. Mal. ( Değişken ) = + 100,000,000
1,050,000,000
Not: Değişken maliyet sistemini kullanan bir işletmede SABİT GENEL İMALAT MALİYETİ cari dönemin gideri olarak muhasebeleştirilir.
GELİR TABLOSU
X işl. 2 tarihli gelir tablosu
SATIŞLAR
( - ) + Satılan Malın Maliyeti
BRÜT SATIŞ K/Z yada Ana Faaliyet K/Z
( - ) + Genel Giderler yada Faaliyet Giderleri K/Z
FAALİYET K/Z
SATILAN MALIN MALİYETİ TABLOSU
Hammadde Yarımamül Mamül
Direkt İlk Madde Malzeme
(+)Dönembaşı İlk Madde Malzeme
Kullanılabilir Hammadde Hammadde
(-) Dönemsonu Hammadde
Kullanılan Hammadde
(+)Direkt İşçilik
(+)Genel İmalat Maliyeti
Toplam Üretim Maliyeti
(+)Dönembaşı yarımamül
Dönemin üretim maliyeti Yarı Mamül
(-) Dönemsonu yarımamül
Üretilen mamül maliyeti
(+)Dönembaşı mamül
Satılabilir mamül maliyeti Mamül
(-) Dönemsonu mamül
Satılan mamül maliyeti
Not: Dönembaşları herzaman toplanır, dönemsonları herzaman çıkarılır.
Sınav Sorusu…
Bir üretim işletmesinde Mayıs ayına ait bilgiler aşağıdaki gibidir;
Dönembaşı Hammadde Stoğu : 385,000
Dönembaşı Yarı Mamül Stoğu : 255,000
Dönesonu Hammadde Stoğu : 320,000
Dönemsonu Yarı Mamül Stoğu : 115,000
Mayıs Ayı Hammadde Alışları : 860,000
Buna göre Mayıs ayında kullanılan hammaddelerin maliyeti ne kadardır?
a-) 925,000 b-) 1,065,000 c-) 1,130,000 d-) 1,180,000 e-) 1,245,000
Direkt İlk Madde Malzeme 860,000
(+)Dönembaşı İlk Madde Malzeme + 385,000
Kullanılabilir Hammadde 1,245,000
(-) Dönemsonu Hammadde - 320,000
Kullanılan Hammadde 925,000
Not: Çözüm için verilen bilgilerden sadece üçünü kullandık. Diğer verilenler karışıklık yaratmak amacıyla verilmiştir.
Sınav Sorusu…
Üretilen Mamül Maliyeti : 5,000,000
Dönembaşı Mamül Maliyeti: 2,000,000
Dönemsonu Mamül Maliyeti: 650,000
Buna göre satılan mamül maliyetini bulunuz.
Üretilen mamül maliyeti 5,000,000
(+)Dönembaşı mamül + 2,000,000
Satılabilir mamül maliyeti 7,000,000
(-) Dönemsonu mamül - 650,000
Satılan mamül maliyeti 6,350,000
Sınav Sorusu…
Satılan Mamülün Maliyeti: 25,000,000
Üretilen Mamülün Maliyeti: 28,000,000
Dönembaşı Mamül Maliyeti 2,000,000
Buna göre dönemsonu mamül maliyetini bulunuz.
Üretilen mamül maliyeti 28,000,000
(+)Dönembaşı mamül + 2,000,000
Satılabilir mamül maliyeti 30,000,000
(-) Dönemsonu mamül - 5,000,000
Satılan mamül maliyeti 25,000,000
Sınav Sorusu…
X işletmesinin Mart ayına ait bilgileri şöyledir…
Kullanılan hammadde maliyeti: 10,000,000
Direkt işçilik maliyeti: 5,600,000
Endirekt işçilik maliyeti: 2,320,000
Endirekt malzeme alımı: 240,000
Endirekt malzeme stokları: 1 Mart: 120,000
31 Mart: 200,000
Toplam üretim maliyeti nekadardır?
Not 1: Genel İmalat Maliyeti, direkt işçilik ve hammadde
maliyetlerinin dışında kalan tüm maliyetlerdir. Endirekt
maliyetler ve işçilikler Genel İmalat Maliyetine girer.
Buna bağlı olarak öncelikle bulmamız gereken sorunun
istediği endirekt malzemedir. Endirekt giderlerin tamamını
topladığımızda Genel İmalat Maliyetini bulmuş olacağız…
Not 2: 1 Mart dönembaşı, 31 Mart dönemsonu anlamına gelir.
Endirekt Malzeme Alımı: 240,000
(+)En. Malz. Stokları (Dönembaşı): + 120,000
Kullanılabilir En. Malz. 360,000
(-) En. Malz. Stokları (Dönemsonu): - 200,000
Kullanılan En. Malz. 160,000
Endirekt İşçilik: 2,320,000
(+)Endirekt Malzeme: + 160,000
Toplam: 2,480,000
Kullanılan hammadde maliyeti: 10,000,000
(+)Direkt işçilik maliyeti: 5,600,000
(+)Genel İmalat Maliyeti + 2,480,000
Toplam Üretim Maliyeti 18,080,000
Sınav Sorusu…
İşletme 400,000,000 TL’lik ilk madde ve malzeme almıştır. Bunun 100,000,000 TL’lik kısmı endirekt malzemedir. 400,000,000 TL’lik malzemenin hepsini üretime göndermiştir. Üretime gönderilmenin yevmiye kaydını yapınız.
Direkt ilk mad. malz. gid. 300,000,000
Genel üretim gid. 100,000,000
İlk mad. malz. gid. 400,000,000
HESAPLAR
Fark Hesapları
Yansıtma Hesapları
Bağlantı Hesapları
7-A seçeneğineğindeki hesaplar
710 Direkt ilk madde ve malzeme gideri
720 Direkt işçilik gideri Üretim işletmelerinde kullanılan hesaplar
730 Genel üretim gideri
740 Hizmet üretim maliyeti
750 AR-GE
760 Pazarlama satış dağıtım gideri
770 Genel yönetim gideri
780 Finansman gideri
Fark Hesapları: Fiili maliyet ile tahmini maliyet arasında ortaya çıkan farkların izlendiği hesaplardır.
Yansıtma Hesapları: Gider hesaplarının gelir tablosuna aktarılmasında kullanılan hesaplardır.
Bağlant Hesapları: Finansal muhasebe ile maliyet muhasebesi arasında bağlantı kurmak amacı ile izlenen hesaplarıdır.
- BANKO ÇIKACAK SORULAR -
Maliyetin Tanımı
Giderin Tanımı
Harcamanın Tanımı
Maliyet Sistemleri
Satılan Malın Maliyeti Tablosu
Malzeme Maliyetleri
Diğer önemliler…
Tükenmiş ve Tükenmemiş Maliyet
Finansal Muhasebe ile Maliyet Muhasebesi Arasındaki Farklar
ÜNİTE 2
MALZEME MALİYETLERİ
Üretim aşamasında kullanılan bütün malzemeler ilk madde ve malzeme’dir. Bunların parasal tutarları ilk madde ve malzeme’dir ve bu hesaba kaydedilir.
***Direkt ve endirek ayrımı yapılmasının sebebi üretilen mamülün maliyetine direkt yüklenip yüklenmemesiyle bağlantılıdır.
İLK MADDE VE MALZEME
2’ye ayrılır
1-DİREKT İLK MADDE VE MALZEME: Üretilen mamülün içine giren ve ana maddesini oluşturan hesaplanması iktisadi açıdan önem taşıyandır.
ÖRNEK: Mobilya üretiminde kullanılan sunta, Tekstil fabrikasında kullanınılan kumaş vb.
2-ENDİREKT MALZEME:
A-Yardımcı Malzeme: Üretilen mamülün içine giren fakat ana maddeyi oluşturmaya hesaplanması iktisadi açıdan çok önemli olmaya malzemedir.
ÖRNEK: Mobilya üretimde kullanılan tutkal.çivi vb.
B- İşletme Malzemesi: Üretilen mamülün içine girmeyen üretirm aşamasında kullanılan her türlü malzemedir.ÖRNEK: Temizlik mlz.,yağlama mlz.işçi önlükleri, maskeler
ÖRNEK: Mobilya üretiminde kullanılan X İşletmesi üretimde kullanmak amacıyla 300.000.000.-TL tutkalı üretim departmanına göndermiştir. Kaydı yapınız.
GENEL ÜRETİM GİDERLERİ 300.000.000
İLK MAD.VE MLZ. 300.000.000
Kısaca;
Direkt İlk Madde Ve Malzeme
Endirekt Madde ve Malzeme
Yardımcı Malzeme
İşletme Malzeme
İLK MADDE VE MALZEME MALİYETLERİNDE KULLANILAN BELGELER
İlk Madde ve Mlz.hareketrleri tedarik, depolama, ve üretim aşamalarından oluşur.
Kullanılan malzemeler;
a- İlk Madde ve Malzeme stok fişi Satınalma - Sipariş
b-Stok kartı Depolama - Ambalaj
c-İlk mad.ve mlz.istek fişi Üretime Gidiş – Depodan Çıkış
İLK MADDE VE MALZEME DEĞERLEME YÖNTEMLERİ
(1) ORTALAMA MALİYET YÖNTEMİ
a-) Tartılı Ortalama b-) Hareketli Ortalama
(2) İLK GİREN İLK ÇIKAR YÖNTEMİ (FIFO) MALİYETE DAYALI
(3) SON GİREN İLK ÇIKAR YÖNTEMİ (LIFO)
(4) SABİT FİYATLARLA DEĞERLEME YÖNTEMİ
(5) PİYASA FİYATI YÖNTEMİ
(6) “ “ “ VE ALIŞ MALİYETLERİNDEN DÜŞÜK OLANIYLA DEĞ.
1-ORTALAMA MALİYET YÖNTEMİ
a-) Hareketli Ortalama Yöntemi: Her yeni malzeme alışından sonra ortalama bir maliyet çıkartılır. Piyasada en fazla kullanılan yöntemdir.
b-) Tartılı Ortalama Yöntemi: Alış miktarı alış maliyetine bölünerek birim maliyet hesaplanır.
YÖNTEMİN YARARLARI:
-Çok düşük ve çok yüksek fiyatların etkisini azaltmak denge ve istikrar kurar.
YÖNTEMİN DEZAVANTAJLARI:
Fiyat dalganlanmaları çok fazlaysa yüksek ve düşük fiyat arasındaki fark azalacağındanhesaplamalar çok sağlıklı olmaz.
2- İLK GİREN İLK ÇIKAR YÖNTEMİ (FIFO)
İlk alınan malzemenin üretime ilk alınacağı varsayımına dayanılır.
YÖNTEMİN YARARLARI:
Mlz.’nin kullanım sırası sistematik ve mantıklıdır. Özellikle gıda sektöründe çabuk bozulan malzemenin üretime ilk olarak gönderilmesi sağlanır.
- Alınan ve kullanılan maddelerin sayıları ve tutarları arasında tama eşitlik vardır.
YÖNTEMİN SAKINCALARI:
Enflasyonun olduğu ülkelerde imalat maliyeti eski ve düşük fiyatlı malzemeye göre hesaplanacağından fiktif yani zahiri (görünürdeki) karlar elde edilmiş olur. Vergi maliyeti yüksek olur.
Gereksiz temettü(kar) ödenmiş olur. İşletmenin mali yapısı zayıflar.
3-SON GİREN İLK ÇIKAR YÖNTEMİ
Son alınan malzemenin üretime ilk gönderilecği varsayamına dayanır.
YÖNTEMİN YARARLARI
Enflasyon dönemlerinde fiftif (görünen) karlar, aşırı vergiler ve kar dağıtımı önlemiş olur.
Maliyetler düştüğünde karlar gerçekten artar.Girşimciyi yatırıma özendirir.
Ortaya çıkan kar yada zarar gerçektir.
ÜRETİM İŞLETMELERİ ENFLASYONUN OLDUĞU ÜLKELERDE BU YÖNTEMİ TERCİH EDER VE BU YÖNTEM TERCİH EDİLİRSE 5 YILDAN ÖNCE BU YÖNTEMDEN VAZGEÇİLEMEZ.
Ünite 3
►İŞÇİLİK MALİYETLERİ
İşçilik kendi içinde Direkt İşçilik ve Endirekt İşçilik olmak üzere ikiye ayrılır.
Direkt İşçilik: Bir sanayi işletmesinin temel üretim konusunu oluşturan mamül ve hizmeti üretmek için bizzat çalışan ve üretime direkt yüklenebilen işçilik “direkt işçilik”tir. Örneğin, torna tezgahını kullanan kişi, kaynak departmanında çalışan kişi.
Endirekt İşçilik: Üretimde kullanılıp direkt işçilik dışında kalan, üretilen ürüne doğrudan yüklenemeyen işçiliktir. Örneğin, ustabaşı, tamir-bakım, temizlik, taşıma.
YAN ÖDEMELER ( ÜCRET EKLENTİLERİ )
Üretken işçinin elektrik kesintisi, makine arızalanması veya işçi eğitimi gibi durumlarda boşa geçen zamanıdır.
►Boşa geçen zaman, işletmenin önleyemeyeceği nedenlerle ortaya çıkıyorsa dönem zararı olarak kabul edilir. (Grev, yangın, sel, deprem vb. ) Fazla çalışma belli bir siparişin yetişmesi için, yani özel bir iş ivedi olduğu için yapılıyorsa direkt işçilik olarak kaydedilir. Fazle çalışma kapasite eksikliği nedeni ile yapılıyorsa endirekt işçilik olarak kabul edilir.
ÜCRET SİSTEMLERİ
1- Zaman Temeline Göre Ücretlendirme Sistemi
Ücret belirlerken belli bir zaman dilimi dikkate alınır.
Faydaları:
- Kolay ve uygulanabilirdir.
- Sabit gelir garantisi sağlar.
- Zaman baskısı yaratmadığından dikkat ve kalite gerektiren ürünlerin üretiminde kullanılır.
Sakıncaları:
- Ücretin üretimi özendirme gibi bir etkisi vardır.
- Daha fazla kontrole ihtiyaç vardır.
2- Akord Temeline Göre Ücretlendirme Sistemi
Zaman temeline göre ücretin tam tersidir. Parça başına ücret ödenir.
Faydaları:
- Yapılan iş ile ödenen ücret arasında direkt bir ilişki vardır.
- Üretime teşvik eder, verimliliği arttırır.
- Kontrole fazla gerek yoktur.
Sakıncaları:
- İşçiler aşırı çalışacağından ürünlerin kalitesi düşer.
- İşçiler arasında kırı rekabetler olabilir.
- Hak edilen ücret az olduğunda işçi-işveren problemleri doğabilir.
3- Prim Esasına Göre Ücretlendirme Sistemi
Zaman ve akord temeline göre ücretlendirme sistemlerinin sakıncalarını ortadan kaldırmak amacı ile oluşturulmuş bir sistemdir. İşçiye normal ücretin yanında fazla öalışması durumunda ek ücret de ödenir.
Sınav Sorusu…
1,500,000 TL saat ücretiyle çalışan bir işçi %20 akord zammı almaktadır. 1 birim ürünü üretmek için 32 dakika çalışmak zorundadır. İşçi normal çalışma gününde 18 birim üretmiştir. Buna göre işçinin günlük kazancı ne kadardır?
I. Yol
18x32 = 576dk 9,6 saat
1,500,000 x 9,6 = 14,400,000
14,400,000 x 0,20 = 2,880,000
14,400,000 + 2,880,000 = 17,280,000
II. Yol
1,500,000 x 0,20 = 300,000
1,800,000 + 30,000 = 18,000,000
= 30,000
32 x 18 x 30,000 = 17,280,000
Sınav Sorusu…
İşletmede 2,000,000 saat ücretiyle çalışan işçi %35 akord zammı almaktadır. 1 birim mamül üretme zamanı 40 dakikadır. İşçi bir günlük sürede 20 birim üretmektedir. Buna göre günlük ücret ne kadardır?
2,000,000 x 0,35 = 700,000
= 45,000
40 x 20 x 45,000 = 36,000,000
Sınav Sorusu…
Saat ücreti 15,000 TL olan bir işçi günde 8 saat çalışıyor. Fakat 1 saatin boşa geçtiğini varsayalım. Zaman boşa geçme nedeni makinanın bozulmasıdır.
15,000 x 8 = 120,000 Toplam zaman
120,000 – 15,000 = 105,000 Çalıştığı zaman
15,000 Boşa geçen zaman
►Boşa geçen zaman işyerinin önleyemeyeceği nedenlerden (grev, deprem vb.) kaynaklanıyorsa Genel Üretim Gideri yerine Çalışmayan Kısım Gider ve Zararı hesabında izlenir.
Direkt İşçilik 105,000
Genel Üretim Gideri 15,000
(İlgili Hesap) 120,000
KIDEM TAZMİNATI FORMÜLÜ
( Aylık Brüt Ücret + Yan Ödemeler ) x Çalışılan Yıl
Genel Üretim Gideri
(Kıdem Taz. Karşılığı) Ödenmediyle
(Kasa, Banka vb. ) Ödendiyle
MALİYET MUHASEBESİ 1-3 ÜNİTE DENEME SINAVI
1- Aşağıdakilerden hangisi maliyet muhasebesinin amaçları arasında yer almaz?
a- Mamüllerin maliyetini saptamak
b- Maliyet kontrolüne yardımcı olmak
c- Planlamaya yardımcı olmak
d- Özel yönetim kararlarına yardımcı olmak
e- Mali tabloları hazırlamak
2- Gelecekte kendisinden yarar sağlanması söz konusu olmayan ve ilgili yılın hasılatından çıkarılan faydası tükenmiş maliyet aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
a-) Gider b-) Maliyet c-) Zarar d-) Harcama e-) Gelir
3- Ödeme yada ödeme vaadi ifadesi aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?
a-) Gider b-) Hasılat c-) Zarar d-) Maliyet e-) Harcama
4- Satılan mamül maliyeti 25.000.000 TL, üretilen mamül maliyeti 28,000,000 TL, dönembaşı mamül maliyeti 2,000,000 olan bir işletmede dönem sonu mal stoğu kaç TL’dir?
a-) 1,000,000 b-) 2,000,000 c-) 3,000,000 d-) 4,000,000 e-) 5,000,000
5- Aşağıdaki maliyet sistemlerinden hangisi planlama ve kontrol aracı olarak kullanılır?
a- Gerçek maliyet sistemi
b- Değişken maliyet sistemi
c- Standart maliyet sistemi
d- Sipariş maliyet sistemi
e- Safha maliyet sistemi
6- Bilimsel ve teknik temellere dayanılarak hesaplanan ve belirli koşullar altında gerçekleşmesi beklenen maliyet aşağıdakilerden hangisidir?
a- Gerçek maliyet sistemi
b- Değişken maliyet sistemi
c- Standart maliyet sistemi
d- Sipariş maliyet sistemi
e- Safha maliyet sistemi
7- Aşağıdakilerden hangi 7/A seçeneğindeki gider hesaplarından biri değildir?
a- Direkt işçilik
b- Çeşitli giderler
c- Direkt ilk madde malzeme
d- Genel üretim maliyetleri
e- Genel yönetim giderleri
8- Sipariş maliyet sistemi hangi maliyet sisteminin alternatifidir?
a- Gerçek maliyet sistemi
b- Değişken maliyet sistemi
c- Standart maliyet sistemi
d- Tam maliyet sistemi
e- Safha maliyet sistemi
9- Üretimde kullanılan yada tüketilen tüm ilk madde ve malzemelerin parasal tutarına ne ad verilir?
a- Endirekt malzeme maliyetleri
b- İşletme malzemesi maliyetleri
c- Direkt ilk madde ve malzeme maliyeti
d- İlk madde malzeme maliyeti
e- Yardımcı malzeme maliyeti
10- Tekstil üretimi yapan fiskos işletmesi penye üretiminde kullanılmak üzere 300,000,000 TL’lik ilk madde malzeme satın almıştır. Bunun 100,000,000 TL’lik kısmı yardımcı malzemedir. 7/A seçeneğine göre yardımcı malzeme hangi hesapta izlenir?
a- Satılan malın maliyeti hesabı
b- Genel yönetim giderleri hesabı
c- Direkt ilk madde malzeme hesabı
d- Genel üretim giderleri hesabı
e- İlk madde malzeme hesabı
11- Fiyatların yükseldiği dönemde zahiri karın önlenmesi için aşağıdaki değerleme yöntemlerinden hangisi önerilir?
a-) FIFO b-) LIFO c-) Ortalama Maliyet d-) Hareketli Ortalama e-) Tartılı Ortalama
12- Muhafazakarlık kavramına dayalı stok değerleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
a- FIFO
b- LIFO
c- Sabit fiyatlarla değerleme
d- Piyasa fiyatıyla değerleme
e- Piyasa fiyatı yada alış maliyetinden düşük olanıyla değerleme
13- Satınalma bölümünün satın alması gereken ilk madde ve malzemelerin nicelik ve niteliğini öğrenmede kullandığı belge aşağıdakilerden hangisidir?
a- Stok kartı
b- Ambar fişi
c- İlk madde ve malzeme istek fişi
d- İlk madde ve malzeme satın alma istek fişi
e- Ambar iade fişi
14- Bir üretim işletmesinde üretim faaliyetlerinde kullanılmak amacıyla yarısı peşin yarısı kredili 200,000,000 TL tutarında hammadde satın almış ve işletme deposuna konmuştur. Bu tanım hangi kavram ile ifade edilir?
a-) Maliyet b-) Gelir c-) Harcama d-) Ödeme e-) Zarar
15- Aşağıdakilerden hangisi işçilerin çalıştıkları zamanı nerede veya hangi işlerde geçirdiğini saptamak için düzenlenen raporlardan biri değildir?
a- İş emri
b- Günlük işçilik raporu
c- Zaman kontrol kartları
d- İşçilik takip fişi
e- Bordro
16- Aşağıdakilerden hangisi son giren ilk çıkar (LIFO) yönteminin yararlarından biri değildir?
a- Hammadde fiyatlarının sürekli yükselmesi durumunda aşırı kar ve kar dağılımları önlenmiş olur.
b- Çabuk bozulan malzemeleri önce imalata gönderilerek sağlıklı bir stok kontrolüne olanak verir.
c- Hammadde fiyatlarının düştüğü dönemlerde kar artar.
d- Enflasyonist dönemlerde işletmesi aşırı vergi yükünden kurtarır.
e- Hammadde fiyatlarının istikrarsız olduğu dönemlerde işletmenin faaliyet karları istikrar sağlar.
17- Aşağıdakilerden hangisi işletme malzemesinin özelliklerinden biridir?
a- Mamülü etkilemekle birlikte, miktar ve değer olarak mamülün temel öğesini oluşturmaz.
b- Üretim sürecinde artık ve telef şeklinde ortaya çıkıp yeniden mamül içinde kullanılabilir.
c- Üretim sırasında harcanıp mamül bünyesinde yer alır.
d- Mamül içinde ne kadar harcanacağının teknik bakımdan belirlenmesi çok zordur.
e- Üretimin devamlılığının sağlanması için kullanılan bakım-onarım malzemeleridir.
18- Aşağıdakilerden hangisi mobilya sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin üretim akışında yer almaz.
a- Mobilya boyanması
b- Mobilyanın satılması
c- Parçaların montajı
d- Mobilyanın ambalajlanması
e- Tahtaların kesilmesi
X imalat işletmesinin kullandığı A malzemesine ilişkin satın alma ve imalata verme bilgileri aşağıdaki gibidir…
Tarih Açıklama Miktar (KG) Birim Fiyatı Tutar
05.09. Satın alma 110 5000 550,000
10.09. Satın alma 40 5500 220,000
16.09. İmalata verilen 70
19- Bu bilgilere ve Son Giren İlk Çıkar (LIFO) yöntemine göre dönem sonu stokların maliyeti kaç TL’dir?
a-) 350,000 b-) 370,000 c-) 390,000 d-) 400,000 e-) 420,000
20- Yukarıdaki bilgilere göre Hareketli Ortalam yönteminde imalata verilen malzemenin maliyeti kaç TL’dir?
a-) 359,000 b-) 411,000 c-) 512,000 d-) 550,000 e-) 800,000
21- Aşağıdakilerden hangisi endirekt işçilik olarak nitelendirilemez?
a- Üretken işçilere ödenen ücretler
b- Bakım-onarım personeline ödenen ücretler
c- İşçilerin sosyal sigorta işveren payları ödemeleri
d- Ustabaşlarının aldığı ücretler
e- İşçilerein makine başında geçirdiği boş zamanlar
22- Aşağıdakilerden hangisi temel imalat maliyetini oluşturan kalemlerdir?
a- Direkt işçilik - Endirekt işçilik
b- Dönem maliyetleri – Mamül maliyetleri
c- Direkt işçilik – Genel imalat maliyetleri
d- Satış maliyetleri – Yönetim maliyetleri
e- Direkt malzeme – Direkt işçiklik
23- Bir üretim işletmesinde 32 yıl çalışmış olan bir işçinin son aylığına ilişkin bilgiler şöyledir;
Çalışma Süresi 30 gün
Brüt Ücret 700,000,000
Yan Ödemeler 200,000,000
Gelir ve Damga Vergisi 100,000,000
Net Ücret 550,000,000
Buna göre işçinin emekli olması durumunda kıdem tazminatı ne kadar olur?
a-) 28,8 b-) 25,6 c-) 22,6 d-) 19,2 e-) 17,6
24- Makine parçaları üreten bir işletmede aşağıdaki bölümlerden hangisinde çalışanlar direkt işçilik niteliğinde olmaz?
a-) Kesim b-) Tesviye c-) Torna d-) Döküm e-) Yemekhane
25- Özellikle ücret bordrosunun hazırlanmasında temel bilgi kaynağı niteliğinde olan, her bir işçinin iş yerinde geçirdiği toplam zamanı gösteren karta ne ad verilir?
a- İşçi saat kartı
b- İşçi çalışma kartı
c- İşçi çalışma kartı özeti
d- Sipariş kartı
e- Stok kartı
26- Bir hafta, on gün yada aylık dönemlerde tahakkuk eden ücretlerin direkt ve endirekt ayrımına dikkat edilerek yevmiye kartlarına geçirilmesinde kullanılan kart aşağıdakilerden hangisidir?
a- İşçi saat kartı
b- İşçi çalışma kartı
c- İşçi çalışma kartı özeti
d- Sipariş kartı
e- Stok kartı
27- Aşağıdakilerden hangisi zaman temeline göre ücret sisteminin avantajlarından yararlanılarak kullanılmaz?
a- Özel dikkat isteyen kaliteli üretim işletmelerinde
b- Yürüyen şerit sistemi şeklindeki işlerde
c- Müstahdemlik işlerinde
d- Gece bekçiliği işlerinde
e- Pazarlama işlemlerinde
28- Aşağıdaki nedenlerden hangisine bağlı olarak ortaya çıkan boşa geçen zaman karşılığı işçilik, çalışmayan gider yada zararlar hesabına kaydedilir?
a- Üretim araçlarının bozulması
b- Hammaddelerin üretime sevkinde ortaya çıkan aksamalar
c- Normal kapasitenin altında üretim yapılıyor olması
d- İş tanıtım ve talimatlarındaki eksiklikler
e- Enerji sıkıntısından ortaya çıkan kısıtlamalar
29- Yıllık ücretli izin için tahmini olarak 300,000,000 TL düşünülmüş ve karşılık ayrılmıştır. Yıl sonunda fiili olarak yıllık izin ücretlerinin 350,000,000 TL olarak gerçekleştiğini ve en son izin ücreti ödemesinde 60,000,000 TL olduğunu varsayarsak Genel Üretim Giderleri hesabına kaydedilecek tutar ne kadardır?
a- 50,000,000
b- 60,000,000
c- 65,000,000
d- 70,000,000
e- 80,000,000
30- Pazarlama gider yerinde çalışan bir personel için ayrılan aylık kıdem tazminatı karşılığı hesabı alacaklandırılırken borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisi olacaktır?
a- Direkt işçilik giderleri hesabı
b- Genel üretim giderleri hesabı
c- Hizmet üretim maliyeti hesabı
d- Genel üretim giderleri hesabı
e- Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri hesabı
Cevaplar…
1-E 2-A 3-E 4-E 5-C
6-C 7-B 8-E 9-D 10-D
11-B 12-E 13-D 14-A 15-E
16-B 17-E 18-B 19-D 20-A
21-A 22-E 23-A 24-E 25-A
26-C 27-E 28-E 29-A 30-E
